www.netties.be

Home

Vandaag

Nieuws | AI vs. dode talen: kan ChatGPT Linear A kraken?

Gepubliceerd op: 2026-07-30

AI is een pro in het ontdekken van patronen, maar bij écht verloren talen stuit het op een muur. Mensen blijven de baas.

Geen Rosetta Stone, geen feestje
Voor het ontcijferen van oude talen heb je meestal een anker nodig: een tweetalige tekst (zoals de Rosetta Stone). of een bekende familietaal.

Voor wie het niet weet: de Rosetta Stone is een steen uit 196 v.Chr. die in 1799 in Egypte werd gevonden. Er staat precies dezelfde tekst op in drie schriften: Egyptische hiërogliefen, Demotisch (dagelijks Egyptisch schrift) en Oudgrieks. Omdat Grieks al bekend was, konden geleerden (vooral Champollion) eindelijk de hiërogliefen kraken. Zonder die meertalige “vertaalsleutel” was het Egyptisch waarschijnlijk nog steeds een raadsel.

Nu is er een taal, Linear A (van de Minoërs op Kreta, die zo geen anker heeft – het is een “language isolate”. Etruskisch (pre-Romeins Italië) heeft wat woorden uit grafschriften, maar de grammatica blijft een raadsel. Al een eeuw sukkelen linguïsten ermee.

AI als snelle assistent, niet als genie
Een hobbyist claimde onlangs een doorbraak met Linear A: hij raadde dat één woord “wonen” betekende (Semitisch), en liet AI de rest checken. Resultaat: 40 tekens en 408 woorden “vertaald”. Klinkt cool, maar AI had het idee niet – de mens wel. AI testte razendsnel wat anders maanden werk was.

Waar AI wél en níet helpt
Prima in: patronen vinden, beschadigde teksten raden, of overspringen naar verwante talen - zoals bij Ugaritisch lukte. Ugaritisch (rond 1300 v.Chr., Syrië) is een Semitische taal, verwant aan Hebreeuws en Fenicisch. Archeologen vonden kleitabletten in een eenvoudig spijkerschrift-alfabet (ongeveer 30 tekens). Ontcijferaars gebruikten parallelle teksten met Akkadisch, eigennamen en woordfrequenties om de tekens te matchen. Later lukte het AI-systemen (zoals van MIT) om dit semi-automatisch te doen: ze vergeleken patronen met Hebreeuws en raadden snel de juiste letter- en woordovereenkomsten. Het anker van een bekende taalfamilie maakte het verschil.

Maar zonder anker verzint AI geen betekenis. Het kan “vloeiend” klinken zonder iets te snappen – alsof het parrot-mode aanzet. En Linear A’s hele corpus past op één scherm (7500 tekens): bijna elke theorie vindt wel wat “bewijs”.

Kortom: AI versnelt het puzzelen enorm, maar echte doorbraken vragen nog altijd menselijke creativiteit, een stevig anker en strenge peer-review. Tot die tijd blijft het een supersnelle stagiair bij een eeuwenoud raadsel.

(1) https://arstechnica.com/science/2026/07/what-happens-when-you-put...

Terug naar het overzicht

Nieuws

Hardware

Oor

Site

Tip

Software

Bekijk hier de oudere artikels

Ons archief is wellicht het meest uitgebreide overzicht...

Alle rechten voorbehouden aan www.netties.be (c) 2026 - v50 - voor suggesties en vragen gebruik ons .

Design en programmatie by PDL