• AI-giganten geven hun agent-trucjes weg: open standaard of slim monopoliespel?
• Bedrijven bouwen hun eigen cloud: slim of een dure hobby?
• De AI-hype knapt: miljarden erin, bijna niks eruit (behalve bij de techreuzen)
• OpenAI beweert nu ook de natuurkunde te kraken – maar wacht even

Hilde

Indien u een bepaalde editie niet ontvangen hebt, ga naar onze website: 
http://www.netties.be en klik op archief.
Daar vindt u een link naar deel 1 en 2 van de laatste editie. Vorige nummers zijn er ook integraal te downloaden, tot en met nummer 1 - nostalgie troef!
 

Kanaal 17 Een nieuwsrubriek samengesteld uit berichten die  ons bereiken via de reguliere en de gespecialiseerde pers,  Internet, eigen correspondenten en de lezers van dit e-zine.

 
AI-giganten geven hun agent-trucjes weg: open standaard of slim monopoliespel?
De Agentic AI Foundation (AAIF) – een stichting onder de Linux Foundation – kondigde deze week vier nieuwe projecten aan. Anthropic doneert Agent Skills, OpenAI doneert Open Responses. Daarnaast komen er bijdragen van Hugging Face en Alibaba. De stichting telt nu tien projecten, opgestart eind 2025 met onder meer het Model Context Protocol van Anthropic. Meer dan 70 platforms (ChatGPT, Cursor, Copilot…) gebruiken Agent Skills al. Er zijn een miljoen skills gepubliceerd en bijna 280 miljoen geïnstalleerd.

Wat betekent dit concreet voor jou?
Agent Skills is een simpel mapje met een tekstbestand (SKILL.md) plus eventueel scripts of voorbeelden. Daarin staat hoe een AI-agent een specifieke taak moet aanpakken: een bedrijfsrapport schrijven, code in jullie stijl zetten, of een factuur controleren. In plaats van elke tool opnieuw uit te vinden, kun je zo’n mapje delen en laden.

Open Responses is een gemeenschappelijke “taal” om met taalmodellen te praten: dezelfde manier van vragen stellen, antwoorden streamen en tools aanroepen, ongeacht of het om OpenAI, een open model of iets anders gaat. Minder herprogrammeren als je van model wisselt. Samen met sandbox-technologie (veilig afschermen) en trainingsomgevingen proberen ze agents beter uitwisselbaar te maken.

Kritisch bekeken: neutrale stichting of vriendelijke overname?
The Register noemt het treffend: technologie van leveranciers die onderdak vindt bij een vriendelijke, gefinancierde stichting. De AAIF is opgericht door de grote spelers zelf. Ze doneren hun standaarden en blijven meebouwen. Open Responses is in de kern gebaseerd op OpenAI’s eigen API; Anthropic heeft nog altijd zijn eigen Messages-API en zit niet bij de supporters. Google heeft eveneens een eigen variant. Echte vendor-neutraliteit klinkt mooi, maar de marktleiders bepalen nog steeds de richting.

Bovendien lost een standaard het kernprobleem niet op: agents doen soms dingen die je niet wilt. Banken maken zich al zorgen over agents die zonder hun toestemming op klantaccounts inloggen. De snelle groei (meer dan 300 leden) en hype rond “agentic AI” maken het extra riskant. Handig dat skills en API’s beter gedeeld worden, zeker. Maar of dit de macht van de grote AI-bedrijven echt tempert of juist verstevigt, mag je zelf uitmaken. De mapjes zijn open; de agenda erachter vaak minder.

https://www.anthropic.com/news/donating-agent-skills-to-the-agentic-ai-foundation
https://www.theregister.com/ai-and-ml/2026/10/23/vendor-affiliated-ai-agent-tech-gets-adopted-by-friendly-funded-foundation/5304912
https://thenewstack.io/openai-donates-open-responses/

Europa’s pakketjesjacht: succes dat je winkelwagentje leegtrekt
Brussel viert een overwinning. Twee maanden na de invoering van een vast recht van 3 euro op kleine pakketjes van buiten de EU, is in België het aantal aangiftes gehalveerd. De douane haalde er in zeven weken 224 miljoen euro mee op. Ambtenaren noemen dat een succes. Jij merkt vooral dat je favoriete manga, hobbyonderdeel of nicheproduct ineens duurder is of helemaal niet meer aankomt.

Wat betekent dit voor je bestelling?
Elk pakketje van buiten de EU krijgt nu die 3 euro erbij. Vanaf 1 november komt daar een afhandelingsbijdrage van 2 euro per productregel bij. Lidstaten mogen zelf nog extra heffingen plakken, wat al voor een lappendeken zorgt. En er komt nóg iets aan: de Europese Commissie werkt aan een “markttoezichtheffing” om inspecties te betalen, bovenop de bestaande bedragen. Die moet evenredig zijn en lager uitvallen bij bulkzendingen. Ondertussen dreigen boetes tot 6 procent van de wereldwijde omzet voor overtreders.

Waarom dit vooral de verkeerde raakt
De bedoeling is logisch: de stroom van 4,6 miljard goedkope (en soms onveilige) pakketjes temmen, vooral van Chinese platforms. Maar de heffingen raken vooral de rest. Japanse verkopers, Amerikaanse hobbywinkels en Britse specialisten stoppen met leveren aan Europa. Een order van 27 euro voor elektronische onderdelen kan plots 15 euro extra kosten. Grote fast-fashion-spelers ontwijken het makkelijk: ze sturen bulk naar een magazijn binnen de EU en verkopen van daaruit. Kleine verkopers, tweedehandsplatforms en consumenten die iets unieks willen, betalen de rekening. België zag de gemiddelde waarde per pakket bijna verdubbelen – verkopers bundelen zendingen – terwijl de opbrengst al afvlakt. Je betaalt meer en krijgt minder keuze.

De Commissie meet succes aan wat ze tegenhoudt, niet aan wat Europeanen verliezen. Resultaat: duurdere producten, minder concurrentie en een Europa dat zichzelf een beetje kleiner maakt. Handig voor de schatkist, minder handig voor je portemonnee.
https://www.rapporteur.com/opinion/the-true-cost-of-europes-e-commerce-crackdown/?utm_source=&utm_medium=&utm_campaign=&twclid=2deetzj02kejulyojn96y5maqz
https://ecommercenews.eu/eu-wants-to-introduce-another-parcel-tax/

Google koppelt je nummer en opent je Gmail voor advertenties – en zo haal je het er weer af
Google heeft de afgelopen maanden in alle stilte twee dingen gedaan die je privacy raken. Op Android-telefoons koppelt het bedrijf sinds september 2025 automatisch het telefoonnummer van je simkaart aan élk Google-account dat op het toestel staat, inclusief werk- of extra-accounts. Tegelijk heeft het zijn privacybeleid aangepast: Gmail, Drive en Foto’s mogen voortaan meedoen met de gepersonaliseerde advertenties, als je ze koppelt aan AI-functies zoals Personal Intelligence in Zoeken of Gemini.

Wat betekent dit concreet?
Het nummer wordt bij de installatie of bij het wisselen van simkaart geverifieerd en aan alle accounts gehangen. Dat maakt account herstellen, RCS-berichten en “beter delen” mogelijk. Mensen merken het pas nu, door onverwachte mails. Google gebruikt zo’n nummer ook voor relevantere advertenties. Bij het privacybeleid stond eerst duidelijk dat Google je inhoud uit Gmail, Drive of Foto’s niet gebruikt voor gerichte advertenties. Sinds 16 oktober is daar een uitzondering bij: tenzij je die gegevens zelf beschikbaar maakt voor andere diensten die advertenties personaliseren. Koppel je Gmail of Foto’s aan AI-Zoeken of Gemini, dan kan diezelfde info – via samenvattingen – ook bepalen welke advertenties je ziet. Adverteerders krijgen je inbox niet te zien.

Zo verwijder je een al gekoppeld nummer
Uitzetten van de automatische verificatie kan via Instellingen > Google > Alle diensten (of Google-services en voorkeuren) > Privacy en beveiliging > Telefoonnummerverificatie > “Telefoonnummers automatisch verifiëren” uit. Dat stopt nieuwe koppelingen, maar verwijdert bestaande niet. Ga daarvoor naar elk Google-account apart: open de accountinstellingen, ga naar Persoonlijke info > Telefoon en verwijder het nummer handmatig. Let op: zonder verificatie verlies je RCS in Berichten (terug naar gewone sms) en snelle accountherstelopties.

Kritisch bekeken: gemak dat altijd meer eist
Google verkoopt het als handig en veilig. In de praktijk is het een klassieke ruil: betere AI en herstelopties tegen meer data. Het koppelen van je telefoonnummer gebeurde standaard en in alle stilte: de beleidswijziging is een “tenzij je zelf kiest”-truc, terwijl veel mensen die AI-functies aanzetten zonder de kleine lettertjes te lezen. Handig als je wilt dat Google je leven kent. Minder handig als je dacht dat Gmail en je foto’s buiten de advertentiemachine bleven. De keuze is aan jou – maar Google heeft hem alvast makkelijker gemaakt in één richting.
https://www.engadget.com/2292018/google-quietly-linking-phone-number-to-android-accounts/
https://arstechnica.com/gadgets/2026/10/updated-google-privacy-policy-says-your-gmail-might-be-used-for-advertising/
https://www.theverge.com/tech/1017600/google-personal-intelligence-privacy-policy-ads-update

Bedrijven bouwen hun eigen cloud: slim of een dure hobby?
In de laatste All-In podcast vertelde Chamath dat een grote Amerikaanse bank minder uitgeeft aan AWS en Google Cloud en zes eigen datacenters heeft gebouwd. Op X schreef hij verder over “stranded compute” in 2027 en hoe hyperscalers zich steeds meer op hun eigen AI-behoeften richten. Het klinkt als een trend: bedrijven willen niet langer volledig afhankelijk zijn van Amazon, Microsoft of Google.

Klopt de trend?
Ja, maar niet zo radicaal als het soms klinkt. Onderzoeken (onder meer van Broadcom, Flexera en Gartner) laten zien dat een flink deel van de bedrijven workloads terughaalt of privé-infrastructuur bijbouwt. Vooral voor AI, voorspelbare rekenkracht en data die ze liever in eigen huis houden. Banken, verzekeraars en Europese organisaties doen het om soevereiniteit en kosten. Voorbeelden als 37signals (Basecamp) bespaarden miljoenen door servers te kopen in plaats van AWS te huren. Tegelijk groeit de publieke cloud nog steeds. De meeste bedrijven kiezen voor een mix: public cloud voor pieken en experimenten, eigen spul voor de vaste, zware last.

Is het slim?
Op grote schaal kan het flink goedkoper zijn. Je betaalt geen premium voor elasticiteit die je niet gebruikt, en je houdt data en GPU’s dichterbij. Voor AI-modellen met gevoelige data of hoge volumes is eigen hardware soms rationeler. Hyperscalers worden ook trager en bureaucratischer, terwijl “neoclouds” (specialistische AI-clouds) soms rommelig zijn. Chamath ziet kansen voor snelle, kapitaalkrachtige spelers.

De nadelen die je niet mag vergeten
Eigen datacenters bouwen is duur en traag. Je hebt stroom, koeling, mensen en expertise nodig – en die zijn schaars. Je mist de kant-en-klare diensten (databases, monitoring, schaalbaarheid) waar AWS zo goed in is. Een verkeerde inschatting en je zit met dure, halflege servers. De meeste bedrijven kunnen of willen die complexiteit niet aan. Daarom blijven velen bij een hybride model: public cloud waar het handig is, eigen spul waar het geld of de controle oplevert.

Kortom: de trend bestaat en is voor grote, datazware bedrijven soms slim. Voor de rest is het vooral een manier om de cloudrekening omlaag te krijgen zonder de hele boel overhoop te halen. De cloud is niet dood – hij wordt gewoon selectiever gebruikt.
https://www.zdnet.com/tech/cloud-repatriation-enterprise-cost-optimization/
https://x.com/firesidealpha/status/2113789714369224763
https://x.com/chamath/status/2114389987563381004

Instagram op je Apple TV: Reels vanaf de bank (en straks podcasts van anderhalf uur)
Instagram was ooit vooral foto’s delen. Nu draait het bijna helemaal om video’s, en Meta wil dat je die niet alleen op je telefoon verslindt, maar ook op de grote tv in de woonkamer. Sinds eind oktober is er een Instagram-app voor de Apple TV. Je kunt er Reels kijken, langere video’s van makers en live shows. Handig als je iets op je telefoon begint en verder wilt bekijken op de tv, of als je samen met anderen wilt kijken. De app is gratis en vraagt tvOS 26 of nieuwer.

Reels en live shows in de woonkamer
Instagram had al eerder een tv-versie op Fire TV, Google TV en Samsung-tv’s. Daar lag de nadruk op korte Reels die automatisch doorspelen, netjes gesorteerd op je interesses. Op de Apple TV komen daar vanaf de start langere video’s en live shows bij. Serieverhalen in afleveringen beloofde Meta al wel, maar die zijn er nog niet. Je kunt video’s verder kijken die je op je telefoon of iPad begon, en de app is bedoeld om samen te kijken. Handig, maar bedenk wel: de app is 13+ en toont van alles, inclusief reclame. Op een gedeelde tv is ouderlijk toezicht geen overbodige luxe.

Van korte clips naar anderhalf uur video
Tegelijk test Instagram iets ambitieuzers: horizontale video’s tot 90 minuten, onder de naam Features. Dat is bedoeld voor podcasters, comedians en andere makers van langere content. Je ziet een kort fragment (een Reel) en kunt doorklikken naar de volledige video. De test begint met een select groepje makers in de VS (na eerdere tests in Brazilië) en moet later ook op de tv-apps landen, inclusief die nieuwe Apple TV-app. Instagram wil zo meer kijktijd afsnoepen van YouTube en Netflix.

Klinkt logisch als je meer entertainment wilt, maar vraag je af: wil je écht je Apple TV – die veel mensen juist gebruiken om even te ontsnappen aan die eindeloze scroll – volstoppen met dezelfde korte video’s die je al de hele dag op je telefoon ziet? Instagram is duidelijk op zoek naar een grotere rol in je avond, maar of de woonkamer daar écht op zit te wachten, is nog maar de vraag.
https://www.macrumors.com/2026/10/25/instagram-launches-apple-tv-app/
https://www.ithinkdiff.com/instagram-apple-tv-app-reels-live-shows/
https://www.hollywoodreporter.com/business/digital/instagram-tests-90-minute-videos-podcasters-creators-1236739929/

Microsoft nieuwigheden: één inbox in Outlook, minder Copilot in OneDrive en Xbox-gamen per uur
Microsoft blijft maar dingen aanpassen in zijn programma’s en diensten. Soms handig, soms alsof ze het expres lastiger maken. Drie recente aankondigingen laten zien hoe dat eruitziet.

Eindelijk één inbox in de nieuwe Outlook
Heb je meerdere e-mailaccounts in de nieuwe Outlook voor Windows? Dan kun je straks al je berichten in één overzicht zien, de zogenaamde All Accounts-weergave. Je hoeft niet meer steeds tussen postvakken te wisselen. De accounts blijven wel apart: niets wordt samengevoegd of verplaatst. Je kunt gewoon lezen, verwijderen, zoeken en archiveren vanuit die ene plek. Het werkt ook met Copilot voor slimme hulp bij je mail. De uitrol loopt nog door tot eind oktober. Handig voor wie constant tussen werk- en privémail springt, maar het had er al jaren geleden kunnen zijn.

Copilot-snelkoppelingen verdwijnen uit OneDrive
Tegelijk maakt Microsoft het gebruik van Copilot bij OneDrive-bestanden weer een stukje minder direct. Acht snelkoppelingen verdwijnen uit het rechtermuisklikmenu in Verkenner, zoals samenvatten, bestanden vergelijken, een vraag stellen of tekst uit een afbeelding halen. Dat gebeurt vanaf half november tot begin december. Het doel is “vereenvoudigen”, maar in de praktijk moet je vaker werken via “Ask Copilot” of het activiteitenoverzicht van OneDrive. De slimme hulp blijft dus wel, alleen met een extra klik. Typisch Microsoft: eerst overal Copilot inplakken, dan weer een deel weghalen en het “eenvoudiger” noemen.

Xbox Cloud Gaming: straks per uur betalen
Bij Xbox Cloud Gaming (gamen via de cloud, zonder krachtige pc of console) komt er een tarief bij waarbij je betaalt per tijdslot dat je speelt. Je kunt pakketten kopen: ongeveer 4 euro voor 10 uur, 8 euro voor 25 uur of 12 euro voor 50 uur. Game Pass-abonnees krijgen straks maar 5 tot 15 uur per maand inbegrepen, afhankelijk van hun abonnement. Daarna moet je bijbetalen – zelfs voor spellen die je al hebt gekocht. Ongebruikte uren blijven gelukkig staan tot je ze opmaakt. Handig als je hardware het begeeft of je even in bed wilt gamen, maar het voelt alsof je naast de aanschaf van een spel ook nog een parkeermeter aanzet.

Kortom: Microsoft maakt sommige dingen net iets praktischer, terwijl andere veranderingen vooral extra stappen of kosten opleveren. Of je er blij mee wordt, hangt af van hoe vaak je die functies echt gebruikt.
https://betanews.com/article/microsoft-finally-brings-a-unified-inbox-to-new-outlook-for-windows/
https://betanews.com/article/copilot-shortcuts-onedrive-removal/
https://games.slashdot.org/story/26/10/23/1636239/microsoft-announces-per-hour-cost-for-xbox-cloud-gaming-service?utm_source=rss1.0mainlinkanon&utm_medium=feed

De AI-hype knapt: miljarden erin, bijna niks eruit (behalve bij de techreuzen)
Recent meldden economen van Apollo dat al die AI-investeringen buiten de techsector niets opleveren. De omzet per werknemer en de winstmarges stijgen alleen bij de grootste techbedrijven (de Mag 7). Bij de rest van de grote Amerikaanse bedrijven (S&P 493) blijven ze plat. Ook de productiviteit stijgt niet. Bedrijven beginnen AI-uitgaven te zien als kostenpost in plaats van groeimotor.

Hoe het (niet) werkt in de praktijk
Techbedrijven en start-ups pompen geld in de nieuwste AI-modellen en rekenkracht. Gewone bedrijven doen dat niet meer zo gretig. Ze hebben de allernieuwste versie niet nodig en willen er niet voor betalen. AI is handig als rekenmachine, maar mist oordeel, context, verantwoordelijkheid en vertrouwen – precies de dingen die bepalen of een klant bij je blijft of wegrent. CIO’s (IT-bazen) merken dat het genuanceerd ligt: er is een bubbel in de infrastructuur (veel schulden en circulair geld), maar in bedrijven zelf groeit AI langzaam en vooral voor praktische toepassingen. Open, goedkopere modellen winnen terrein omdat de dure frontier-modellen weinig extra opleveren. Meta droomt hardop van een eigen enterprise-platform, maar veel IT-bazen glimlachen cynisch: ze kennen Meta’s eerdere flops nog.

Wat dit concreet voor bedrijven betekent
Als je niet bij een techreus werkt, verandert er weinig aan je werk of omzet. De beloofde productiviteitssprong blijft uit. Je betaalt vooral voor experimenten die de marges drukken. In Azië stroomt het geld nog steeds binnen: in het derde kwartaal van 2026 ging zo’n 55 procent van de bijna 39 miljard dollar startup-funding naar AI, vooral in China (70 procent van het totaal). Grote rondes voor bedrijven als Moonshot AI en Kling AI houden de cijfers hoog. Maar dat is vooral geld dat naar een handvol spelers gaat, niet naar brede winst.

En in China knapt de bubbel al
Daar is de realiteit hard binnengekomen. De STAR50-index van AI- en chipbedrijven is in minder dan vier maanden met 40 procent gedaald en er is zo’n 480 miljard dollar aan marktwaarde verdampt. Hoge waarderingen, twijfels over concrete vraag en exportbeperkingen deden de rest. Beleggers noemen het een speculatieve gekke stier die nu knapt. Chinese markten zijn al vaker als een casino: snel omhoog, nog sneller omlaag. Het is een waarschuwing voor de rest van de wereld: als zelfs de Chinese AI-koorts overkookt, is  er weinig kans dat de rest van de economie op miraculeuze manier productiever wordt.
Kortom: de grote techbedrijven cashen (voorlopig), de rest betaalt de rekening. De hype is hardnekkig, de resultaten buiten die bubbel zijn dat een stuk minder.
https://www.apollo.com/wealth/insights-news/insights/daily-spark/no-signs-of-ai-payoff-outside-the-tech-sector
https://www.constellationr.com/insights/news/cios-will-need-navigate-nuance-enterprise-ai-vendors
https://www.techinasia.com/visual-story/funding-overview
https://slashdot.org/story/26/10/27/0218203/in-china-the-ai-bubble-has-already-burst

OpenAI beweert nu ook de natuurkunde te kraken – maar wacht even
OpenAI heeft opnieuw “grote ontdekkingen” aangekondigd in wiskunde, informatica en natuurkunde. Dit keer zijn er wel externe experts die de resultaten moeten checken en uitleggen, in plaats van alleen een berg AI-tekst op GitHub te dumpen.

Wat heeft OpenAI precies aangekondigd?
Op het gebied van wiskunde beweert het model een bewijs te hebben voor de "local smoothing-conjectuur" (over hoe golven zich gedragen) in alle dimensies, wat ook andere oude puzzels zoals de "Kakeya-conjectuur" zou oplossen. In de informatica zegt het dat de "Exponential Time Hypothesis (ETH)" niet klopt. Dat is een aanname uit 1999 die zegt dat bepaalde logische puzzels – zoals een schema maken waarin alle voorwaarden kloppen – onvermijdelijk exponentieel harder worden naarmate ze groter worden. En in de natuurkunde gaat het om wiskundige bewijzen dat bepaalde kwantumveldentheorieën bestaan, waaronder quantumchromodynamica (QCD, de theorie over quarks en gluonen) en een deel van het Standaardmodel. Oef - ingewikkelde materie.

Hoe werkt dat in de praktijk?
OpenAI laat het AI-model “bewijzen” schrijven en checkt die deels met Lean (een computerprogramma dat controleert of de stappen logisch kloppen). Voor de wiskunde geven ze de output meteen vrij zodat onderzoekers nu zelf kunnen uitzoeken wat er staat. Voor de informatica en natuurkunde schakelen ze groepen experts in – waaronder de mensen die de ETH ooit bedachten en natuurkundige David Gross – om de boel te verifiëren, uit te leggen en krediet te geven. De AI krijgt geen academische credits; de mensen die het uitpluizen wel. Dat is een verbetering ten opzichte van eerdere dumps waarbij wiskundigen jaren nodig hadden om de chaos te begrijpen.

Wat betekent dit in concrete taal?
Stel je een enorme sudoku voor die steeds harder wordt. ETH zegt: er is geen slimme truc die die groei temt. Als de AI gelijk heeft, zouden we in theorie betere manieren kunnen vinden om bepaalde harde problemen op te lossen – denk aan planning, netwerken of biologie. Maar “sneller dan exponentieel” betekent niet dat het ineens praktisch is. Een berekening die nog steeds een biljoen stappen duurt, helpt je niet om morgen sneller je rooster te maken.
Voor quantumcomputers is het interessant omdat sommige argumenten waarom quantum “voordeel” heeft, steunen op aannames over wat gewone computers niet kunnen. Als die aannames wankelen, moeten onderzoekers opnieuw kijken welke claims over quantum-superieurheid nog overeind blijven. Het betekent niet dat je quantumcomputer morgen je telefoon verslaat – of dat er plotseling een praktische doorbraak is.

Een kritische noot: beloftes of echte doorbraken?
Dit voelt nog steeds als “kijk wat onze AI kan!” terwijl de echte experts pas beginnen met controleren. Een wiskundig bewijs dat iets bestaat is niet hetzelfde als het volledig oplossen van een Millennium Prize-probleem (zoals de Yang-Mills-massagap). En eerdere AI-wiskundedumps zorgden voor chaos en ongelijke toegang. Of dit echte vooruitgang is of vooral slimme marketing, weten we pas als die “kudde herders” die nu aan de slag moeten, hun oordeel hebben geveld. Tot die tijd is het vooral een belofte met een vleugje sciencefiction.
https://www.engadget.com/2292018/google-q
https://www.theverge.com/ai-artificial-intelligence/1019143/openai-eth-kaseya-science-math-physics
https://www.engadget.com/2297941/openai-new-discoveries-mathematics-computer-science-physics/
https://thequantuminsider.com/2026/10/27/openai-computing-claim-faces-review-raising-questions-about-quantum-advantage/

Canva’s nieuwe AI denkt eerst na voordat het tekent
Canva heeft Craft gelanceerd: zijn eerste eigen AI-beeldgenerator. De belofte? Het maakt eerst een plan voor de layout, zodat tekst en objecten beter op hun plek komen.

Hoe het werkt
Bij de meeste AI-beeldtools typ je een beschrijving en krijg je meteen een plaatje. Craft doet het in twee stappen. Eerst maakt een “planner” een schets: waar de tekst staat, hoe groot de objecten zijn en wat belangrijk is. Daarna tekent een tweede model het echte beeld, tot 2K-resolutie. Het is getraind op miljoenen Canva-templates (posters, slides, social posts), dus het snapt lay-out en typografie beter dan tools die vooral op foto’s zijn getraind. Met Magic Layers kun je het resultaat later opdelen in bewerkbare lagen – je hoeft niet het hele plaatje opnieuw te genereren als je alleen een kop wilt aanpassen.

Wat dit concreet voor je betekent
Voor teams die slides, advertenties of social posts maken, belooft Craft minder nabewerking. Tekst zou leesbaarder moeten blijven en dingen zitten vaker op de juiste plek. In een test prees een consultant de zakelijke beelden en bewerking, maar zijn gezicht op een magazine-cover werd niet herkend – gefeliciteerd met je coververhaal, wie je ook bent. Het is handig, maar geen magie: je moet nog steeds zelf checken.

De kritische noot
Canva zegt dat eigen modellen de kosten beter beheersen en dat ze de technologie ook aan anderen kunnen verkopen. AI blijft duur en de planning is geen garantie voor perfectie. Craft is een slimme verbetering voor alledaagse ontwerpen, maar de echte kwaliteit hangt nog altijd af van de mens die er achteraf naar kijkt.
https://betanews.com/article/canva-craft-ai-image-model-designarena-api/

X irriteert gebruikers met nieuwe maatregelen
Opzichtige promotie, sabotage van automatiseringslinks en beperking Grok-gebruik voor gewone premium-abonnees: drie recente ontwikkelingen op X (voorheen Twitter) tonen hoe het platform stevig inzet op monetisatie, vaak ten koste van gebruiksgemak.

1. Een opzichtige hand die naar de Promote-knop wijst
Sinds eind oktober 2026 zien sommige Premium-gebruikers tijdens het opstellen van een post een grote, soms geanimeerde hand in pak die over het scherm reikt en naar de “Promote”-knop wijst. De knop maakt van een gewone post een betaalde promotie die een groter publiek bereikt. Gebruikers noemen het schokkend en opdringerig; sommigen vergelijken het met een Halloween-grap. X heeft het niet officieel uitgelegd; het lijkt een A/B-test of experiment om meer betaalde boosts te stimuleren. Bronnen: The Verge en Gizmodo (en soortgelijke berichten van TechCrunch en Mashable).

2. Onzichtbaar teken saboteert dlvr.it-links
Links van de automatiseringsdienst dlvr.it werken op X niet meer: X voegt een zero-width space (onzichtbaar teken) toe aan de URL, waardoor de link niet klikbaar is. Kopiëren en plakken in de browser werkt nog wel. De achtergrond is de forse API-prijsstijging: een post met link via de API kost nu $0,20 (voorheen $0,01), een stijging van zo’n 1.900 %. Dlvr.it (en vergelijkbare diensten) wil of kan dat niet betalen. Bedrijven omzeilen het onder meer door links in afbeeldingen te verwerken of de URL handmatig te laten plakken. Gebruikers melden het probleem sinds begin oktober 2026.

3. Grok-gebruikslimiet bij gewoon Premium (€8)
Wie Grok in de zijbalk van X gebruikt met een gewoon Premium-abonnement (circa €8, nu vaak Plus genoemd) kan tegen een gebruikslimiet aanlopen. Sinds de invoering van The X Subscription (rond 12 oktober 2026) geldt voor Plus een basis “shared weekly pool” voor Grok (en gerelateerde AI-functies). Die pool is beperkt; hogere tiers krijgen veelvouden ervan (Premium 4×, Super 15× enz.). De exacte omvang wordt niet openbaar gemaakt. Gebruikers melden de laatste weken voor het eerst de melding “usage limit exceeded”, ook bij matig gebruik in de X-sidebar. De limiet reset wekelijks; via Instellingen → Usage is het resterende percentage en de reset-tijd te zien. Extra gebruik is mogelijk via top-ups of een upgrade.

Samen laten deze stappen zien dat X harder drukt op betaalde features en automatisering duurder of onhandiger maakt. Gebruikers reageren geïrriteerd; of de strategie de omzet opkrikt, moet nog blijken.
https://www.theverge.com/tech/1020488/x-twitter-animated-hand-point-promote-posts
https://gizmodo.com/why-is-a-giant-arm-appearing-to-point-x-users-to-promote-whatever-tweets-are-called-now-2000831264
https://x.ai/pricing

Belgische AI-cloud: je data blijft in Europa (en je rekening hopelijk ook)
Drie Belgische spelers – Combell, delaware en imec – hebben een intentieverklaring getekend voor de European Sovereign AI Cloud (ESAI). Ze willen bedrijven een Europees alternatief bieden voor de Amerikaanse AI-reuzen.

Het probleem is reëel
Steeds meer mensen gebruiken ChatGPT & co op hun werk. Vaak via hun privé-account. Resultaat: bedrijfsdata belanden ergens in de cloud van een Amerikaanse techgigant. Tegelijk lopen de “token-facturen” snel op als iedereen AI begint te gebruiken. Verbieden is geen optie, maar zomaar doorrommelen ook niet.

Hoe het moet werken
De drie partners verdelen de taken:
- delaware brengt in kaart wie AI gebruikt, stelt regels op en houdt de kosten in de gaten.
- Combell zet speciale AI-servers (met krachtige GPU’s) in Europese datacenters en beheert die 24/7.
- imec test en optimaliseert de AI-modellen met echte bedrijfsdata, zodat je niet meteen het duurste of traagste model pakt.
Je kunt je eigen AI-modellen blijven kiezen. Je hoeft niet voor alles over te stappen. Het idee is vooral: jouw data blijft in Europa, onder Europese regels, en de kosten zijn voorspelbaarder.

Wat betekent dit concreet?
Voor de meeste bedrijven is dit vooral een veiligere en meer beheersbare manier om AI te gebruiken. Minder risico dat gevoelige info via een privé-ChatGPT-account lekt, en meer zicht op de rekening. Of het écht goedkoper en soepeler wordt, zal afhangen van hoe stevig de service is en wat het kost. “Sovereign” klinkt mooi, maar het blijft een intentieverklaring – de echte test komt als de servers draaien en de eerste facturen binnenkomen.

Kortom: een Belgisch-Europese poging om AI wat minder wild-west te maken. Of het genoeg is tegen de Amerikaanse aanbieders? Dat zien we nog.
https://www.combell.com/en/blog/combell-delaware-and-imec-join-forces-for-a-european-ai-cloud/

Reddit krijgt een “For You”-feed: welkom in de algoritme-machine
Reddit past zijn homepage aan. Vanaf nu kun je kiezen tussen een Following-feed (alleen de subreddits die je volgt) en een For You-feed (jouw subreddits plus aanbevelingen die Reddit denkt dat je leuk vindt).

Hoe het werkt
Following is simpel: je ziet alleen posts uit communities waar je lid van bent. For You mixt die met suggesties op basis van wat je eerder bekeek of likete. Reddit onthoudt welke feed je het laatst gebruikte, dus je blijft erin hangen tot je zelf wisselt. Tegelijk verdwijnt de klassieke r/all-pagina (de “wat is populair op heel Reddit”-feed) langzaam naar de achtergrond.

Wat betekent dit voor jou?
Je homepage wordt persoonlijker en hopelijk relevanter. Je ontdekt makkelijker nieuwe subreddits die bij je interesses passen. Aan de andere kant verlies je een stukje van het oude Reddit-gevoel: minder willekeurige ontdekkingen, meer “dit past bij jou”. Het platform schuift op naar het model van Instagram en TikTok, waar een algoritme bepaalt wat je ziet.

Wil je de oude manier houden (sorteren op hot, new, rising enz.)? Die zit nog op old.reddit.com, maar Reddit beperkt de toegang omdat AI-bots de oude versie te veel scrapen. Even inloggen als je die nog wilt gebruiken.

Kortom: Reddit maakt zijn feed slimmer en gerichter. Handig voor wie snel wil scannen, minder leuk voor wie houdt van het chaotische, community-gedreven karakter van vroeger. De keuze is aan jou — tot het algoritme die keuze langzaam voor je maakt.
https://www.theverge.com/tech/1020751/reddit-for-you-following-feeds

Chatbots en verkiezingen: leugens gratis, waarheid achter slot en grendel
Deepfakes? Elke verkiezing weer is er paniek. Tot nu toe lijkt het eigenlijk overdreven. Politici gebruiken de angst vooral om écht bewijs af te doen als “fake”. Handig, dat “liars dividend”.

Het echte probleem zit elders
Chatbots zoeken nu zelf op het web. En daar gaat het mis. Een studie vond bij zo’n 40 procent van de verkiezingsantwoorden minstens één feitelijke fout. Deadline voor poststemmen in Pennsylvania? Chatbot zei 3 november. Klopt niet. Bronnen? Reddit, Quora of zelfs Chinese staatsmedia. Niet bepaald betrouwbaar.

Waarom de waarheid zoek is
Grote nieuwsmedia klagen AI-bedrijven aan en blokkeren hun crawlers. 67 procent van de topnieuwsites doet dat, terwijl 91 procent van de rommel-sites AI gewoon toelaat. Resultaat: leugens zijn gratis, serieuze journalistiek zit achter een betaalmuur of een blokkade. AI’s leren dus vooral van de rommel.

Fake peilingen glippen erdoor
Zelfs fake polls duiken op in antwoorden. Niet omdat AI ze zelf verzon, maar omdat “betrouwbare” peilingensites ze eerst overnamen. AI citeert die sites braaf. De betere media die context geven, hebben zichzelf buiten gesloten.

Wie is er schuldig?
AI-makers moeten beter filteren. Maar media die zich volledig afsluiten, maken het probleem groter. Mensen vragen steeds vaker AI om nieuws. Als die AI alleen rommel ziet, krijg je rommel terug. Het is een kat-en-muisspel, en de muis heeft nu een voorsprong.

Kortom: deepfakes zijn spannend, maar de stille vervuiling via zoekende chatbots is gevaarlijker. Zolang waarheid zich verstopt en leugens vrij rondlopen, blijft AI een onbetrouwbare verkiezingsgids. Check altijd zelf de officiële bronnen.
https://www.techdirt.com/2026/10/28/never-mind-the-deepfakes-chatbots-have-to-deal-with-election-lies-being-free-while-truth-is-paywalled/

Firefox: nostalgie naar het oude internet, terwijl AI jouw  data naar Google en Alibaba stuurt
Mozilla probeert met een reclamecampagne de “goede oude dagen” terug te brengen. Je weet wel: toen het internet je niet overal volgde en je niet om toestemming vroeg die het al had genomen. De CEO zegt dat een paar grote bedrijven het  internet zo gemaakt hebben omdat het geld oplevert. Firefox doet het anders, beloven ze. In de spotjes zie je oude internetsterren als de Chocolate Rain-zanger en de Numa Numa-danser. Leuk voor de nostalgie - het wil zo jouw vertrouwen winnen.

AI vult je formulieren in – met hulp van Google
Ondertussen voegt Firefox aan Smart Window (hun AI-modus) een handige functie toe. Je kunt formulieren laten invullen op basis van open tabs. Denk aan een sollicitatie die info uit je LinkedIn of portfolio haalt. Handig, tot je leest dat die data naar Google’s Gemini gaan. Jij kiest de tabs, en je kunt alles nakijken voor je verstuurt. Maar privacyspecialisten fronsen de wenkbrauwen: het oude internet had geen Google in de mix.

Pagina’s in de gaten houden met Alibaba
Daarnaast kun je pagina’s laten monitoren op uitverkopen of nieuwe vacatures. Typ /watch, kies pagina’s, en Firefox checkt dagelijks of wekelijks. Dat draait op Alibaba’s Qwen-model. Maximaal vijf pagina’s per taak. Handig als je geen zin hebt om zelf te refreshen, maar weer een big-tech AI die meekijkt.

De ironie is hard
Firefox wil je terugwinnen met een verhaal over minder tracking en meer vrijheid. Tegelijk stuur je tab-inhoud naar Gemini en Qwen voor die AI-features. Het is opt-in en je kunt het uitzetten, maar de boodschap wringt. Het oude internet was chaotisch en traag, maar je data bleef vaker bij jezelf. Nu belooft Mozilla het verleden, terwijl de nieuwe tools juist afhankelijk zijn van de reuzen die het internet hebben verpest. Kies je voor de nostalgie of voor de AI-hulp? Of allebei, en accepteer je de tegenstrijdigheid?
https://news.slashdot.org/story/26/10/26/1931208/firefox-tries-to-bring-back-the-internets-good-old-days?utm_source=rss1.0mainlinkanon&utm_medium=feed
https://www.theverge.com/ai-artificial-intelligence/1019551/firefox-smart-window-ai-fill-forms
https://betanews.com/article/firefox-smart-window-ai-form-filling/

Google’s AI-search levert minder geld op – en de beurs schrikt ervan
Alphabet, de baas van Google, zag zijn aandelen bijna 10 procent dalen. Reden? AI Mode, hun slimme zoekfunctie, verdient minder dan het ouderwetse zoeken met advertenties.

Meer zoekopdrachten, minder cash
Zoekopdrachten groeien harder dan in jaren, deels door AI Mode. Toch steeg de zoekomzet “maar” 12 procent naar ruim 63 miljard dollar. Vorig jaar was dat nog 14,5 procent. De baas van de advertenties gaf het toe: AI Mode brengt minder geld op. Ondertussen pompt Google 51 miljard in servers en datacenters. De winst daalde dan ook flink.

Google blijft optimistisch (natuurlijk)
Ze zeggen dat AI-vragen vaak “bovenaan de trechter” zitten en later meer geld opleveren. Vandaag zetten ze wereldwijd advertenties aan bij AI Mode. Handig, maar voorlopig blijft het oude zoeken de grote geldmachine. Die levert nog altijd bijna de helft van alle omzet.

Op Slashdot is de stemming cynisch
Commentatoren vragen zich hardop af of iemand AI wel winstgevend krijgt. Nvidia verdient aan de chips, de rest lijkt vooral geld te verbranden. Sommigen zijn blij: misschien stoppen ze eindelijk met die AI door je strot te duwen. Anderen zijn al overgestapt naar DuckDuckGo omdat Google zoeken erger is geworden. Een grapjas merkt op dat je met scheldwoorden de AI-resultaten soms nog kunt omzeilen.
Kortom: Google heeft een berg geld in AI gestoken, maar de gebruikers klikken minder op advertenties. Of dat ooit goed komt, weten ze zelf ook niet zeker. Tot die tijd moet je toch nog altijd even checken of die “slimme” samenvatting klopt – en of er misschien wel stiekem reclame tussen zit.
https://tech.slashdot.org/story/26/10/29/0444201/google-struggling-to-make-ai-mode-searches-pay?utm_source=rss1.0mainlinkanon&utm_medium=feed
https://www.theregister.com/ai-and-ml/2026/10/29/google-struggling-to-make-ai-mode-searches-pay/5306181

Hoe bedenken ze het Soft- en hardwarefabrikanten met nieuw en/of beter!

Oude pc’s zijn nog niet afgeschreven – dankzij de Raspberry Pi-desktop
The Register testte de nieuwe Raspberry Pi Desktop en kwam tot een duidelijke conclusie: oude computers zijn nog lang niet dood. De pc-versie van het besturingssysteem voor Raspberry Pi-computers is eindelijk bijgewerkt naar de nieuwste Debian 13-basis. Die draait comfortabel op veteranen uit het Windows Vista-tijdperk, zonder dat installeren een hobbyproject wordt.

Hoe het werkt
Je downloadt een bestand van zo’n 2,6 gigabyte en installeert het met een paar keer op OK klikken. Geen ingewikkelde keuzes over bureaublad of netwerk. Het resultaat is een lichte, moderne omgeving die er een beetje uitziet als oude Windows, maar met de taakbalk bovenaan (die kun je verplaatsen). Standaard zitten Chromium, Firefox en wat basisprogramma’s erop. In rust gebruikt het minder dan 450 megabyte geheugen – flink minder dan de meeste andere lichte Linux-varianten. Op een ThinkPad uit 2008 met weinig geheugen startte het in minder dan een halve minuut en ging het gewoon online. Zelfs op een toestel uit 2007 met maar 2 gigabyte RAM bleef het bruikbaar, al ging het openen van webpagina’s traag.

Wat dit concreet voor jou betekent
Heb je nog een oude laptop of desktop op zolder liggen die te traag is voor Windows 10 of 11? Dan kun je die met dit systeem weer zinvol maken voor mail, internet en lichte taken. Het is makkelijker dan veel andere superlichte Linux-varianten en vraagt minder van de hardware dan Ubuntu of Mint. Je krijgt geen wonder: een 15 jaar oude machine wordt geen snelle nieuweling. Maar je vermijdt wel de cloud-login van ChromeOS Flex en houdt gewoon lokale programma’s. Ideaal om Linux eens te proberen zonder meteen een nieuwe computer te kopen – en een stuk beter voor je portemonnee en het milieu.
https://www.theregister.com/os-platforms/2026/10/24/raspberry-pi-desktop-proves-old-pcs-arent-past-it/5304676

Apple’s iPad mini krijgt eindelijk OLED: mooier scherm, stevig prijskaartje
Apple heeft een nieuwe iPad mini aangekondigd, vlak voor een groter event. Hoofdattractie: een groter 8,5-inch OLED-scherm. Wifi-versie vanaf 699 dollar, met mobiel internet 849 dollar. Compact blijft hij wel, dankzij 24 procent smallere randen.

Wat betekent dat OLED-scherm en die 1200 nits?
OLED betekent dat elke pixel zijn eigen licht maakt. Zwart is écht zwart (geen grijs waas), kleuren knallen harder en het scherm is zuiniger. 1200 nits is de maximale helderheid: ongeveer twee keer zo fel als een gemiddelde laptop of de vorige mini. Handig in de zon, zodat je nog iets ziet zonder je hand als parasol te gebruiken. Hij kan ook dimmen tot 1 nit, fijn ’s avonds. Alleen: hij blijft op 60 Hz hangen. Geen soepel scrollen zoals bij de Pro-modellen. Apple houdt die soepelheid dus lekker voor de duurdere tablets.

Dunner, waterdicht en klaar voor Siri die iets slimmer is
Hij is maar 5,4 mm dik en lichter. De A20 Pro-chip kan AI-modellen op het apparaat zelf draaien. De videobelcamera zit nu aan de lange kant, wat logischer is als je hem plat houdt. Stof- en waterdicht (IP67) dankzij een betere afdichting. Nieuwe hoes: 79 dollar extra.

Concreet: je krijgt een mooier, helderder scherm in een handzamer jasje. Ideaal voor lezen, streamen of licht werken. Maar voor dat geld had Apple best dat soepelere scherm erbij mogen doen, in plaats van het opnieuw als “premium” feature te bewaren. Het blijft vooral een luxe-update voor wie al van mini’s houdt – en bereid is flink te betalen voor een scherm dat vooral op papier indruk maakt.
https://www.theverge.com/tech/1017801/ipad-mini-oled-display-apple-announce

Apple strooit met updates: Siri wordt slimmer, je Mac wordt duurder
Apple heeft de afgelopen dagen een reeks updates en nieuwe hardware aangekondigd. Het gaat om software die Siri slimmer maakt, AI in kantoorapps en verse Macs met de M6-chip – plus geruchten over een touchscreen-MacBook die Steve Jobs ooit “ergonomisch verschrikkelijk” noemde.

Slimmere Siri en een pen voor je opvouwbare iPhone
iOS 27.2 (en de bijbehorende iPad-versie) is uit. Siri AI onthoudt nu eerdere gesprekken, kan foto’s uit berichten, agenda-afspraken en voicemails meenemen, en werkt in meer talen (Frans, Japans, Koreaans, Portugees, Spaans). In Berichten krijg je suggesties om snel iets in je agenda of herinneringen te zetten. Op de iPhone Duo (de opvouwbare) komt eindelijk ondersteuning voor de Apple Pencil en een “Edge Light” die je gezicht beter belicht tijdens videogesprekken. Een FaceTime-groepsgesprek kan nu beide camera’s tegelijk tonen.

Concreet betekent dit dat Siri iets minder dom aanvoelt als je hem opnieuw iets vraagt, en dat je op de Duo kunt tekenen alsof het een iPad is. Handig als je schetsen maakt, maar de Duo heeft al klachten over barstende schermen – dus een pen erop is leuk, tot het scherm het begeeft.

AI in je documenten en presentaties
Pages, Keynote en Numbers krijgen een AI-assistent (op basis van Apple- en OpenAI-modellen). Die kan teksten schrijven en herschikken in Pages, dia’s ontwerpen en animeren in Keynote, en data ordenen of grafieken voorstellen in Numbers. Op macOS kun je ook externe AI-agents aansluiten. De update zit in de beta voor toestellen die Apple Intelligence ondersteunen en is gratis voor bestaande abonnees van Creator Studio.

Voor jou betekent het dat je een document kunt laten herschrijven of een presentatie kunt laten oppoetsen zonder van app te wisselen. Of het beter is dan ChatGPT zelf openen, hangt af van hoeveel je vertrouwt op Apples versie – en of je zin hebt in nog een chatbot die “begrijpt” wat je bedoelt.

Nieuwe Macs met M6: sneller, maar vooral duurder
De instap-MacBook Pro 14 inch krijgt de M6-chip (tot 30 procent snellere graphics dan M5), Wi-Fi 7 en Bluetooth 6. Design en poorten blijven grotendeels hetzelfde. De iMac krijgt ook de M6 (tot 5 keer snellere on-device AI dan de M4), vanaf 1499 dollar, met dezelfde kleuren en weinig andere veranderingen. Wel kost een Trackpad in plaats van muis nu extra, en ethernet is een betaalde upgrade.

Morgen verwacht Apple een touchscreen-MacBook Pro (OLED, dunner, mogelijk met Pencil). Jarenlang zei Apple - of liever: Steve Jobs – dat touchscreens op laptops niks waren – nu draaien ze bij. Het wordt waarschijnlijk duurder, en of het écht beter werkt dan Windows-touchlaptops weten we pas als je er niet met je vinger overheen veegt als een ouderwetse iPad.
Kortom: meer AI-hulp en een pen voor de Duo, plus snellere chips. Maar de echte sprong (touchscreen Mac) komt nog, en de prijzen blijven stevig.
https://www.macrumors.com/2026/10/26/apple-releases-ios-27-2/
https://www.theverge.com/tech/1019373/apple-pages-keynote-numbers-ai-chatbot-update
https://www.theverge.com/tech/1018467/apple-imac-m6-chip-announced-price-release
https://www.theverge.com/tech/1018827/ios-27-2-iphone-duo-apple-pencil

Amazon vult je huis met nog meer luisterende (en soms kijkende) apparaten
Amazon heeft een hele nieuwe lichting Echo-apparaten aangekondigd, allemaal met de nieuwste Alexa. Het idee: meer handige hulp in huis. De realiteit: nog meer microfoons, schermen en soms camera’s die je dagelijks leven volgen.

Echo Time: een wekker die je slaap in de gaten houdt
De Echo Time is Amazons eerste slimme wekker, speciaal voor je nachtkastje. Hij heeft geen camera, honderden klokwijzerplaten en probeert je wakker te maken in een lichte slaapfase (via sensoren en geluid, zonder wearable). Het scherm bootst een zonsopgang na. Prijs: 200 dollar. Handig als je graag wilt dat Amazon weet wanneer je slaapt, minder fijn als je je bed als laatste privacy-plek ziet.

Echo Show 16: groot scherm, veel functies
De nieuwe Echo Show 16 heeft een 16-inch Full HD-scherm, is dunner en kan Fire TV draaien. Je kunt het scherm personaliseren (kalender, foto’s of smart-home-overzicht). Het apparaat is krachtiger en moet sneller reageren. Concreet: een tablet die permanent in je woonkamer of keuken staat en altijd meeluistert. Handig voor wie alles centraal wil sturen, duur en afhankelijk van Amazon.

Alexa Photo Frame: foto’s mét stem
Een digitale fotolijst met Alexa erin. Hij toont foto’s uit Amazon Photos, kiest zelf de “beste” plaatjes (glimlachen, seizoen) en laat je spraaknotities toevoegen. Geen advertenties, belooft Amazon. Prijs rond de 200 dollar. Leuk voor grootouders, maar je foto’s en stem komen wel in Amazons ecosysteem terecht.

Alexa Home Map: een 3D-kaart van je huis
Amazon introduceert een interactieve 3D-kaart van je woning. Je scant je huis met je telefoon (LIDAR, vooral iPhone), plaatst je slimme lampen en speakers erop en ziet in realtime wat er gebeurt – inclusief mensen en auto’s buiten via camera’s (geabstraheerd, niet fotorealistisch). Handig als je 30 lampen hebt en de namen bent vergeten. Minder handig als je niet wilt dat Amazon een gedetailleerde plattegrond van je huis bezit.

Niet alles zal meteen in de EU beschikbaar zijn.
Kortom: Amazon maakt zijn smart-home-aanbod completer en visueler, maar het blijft één groot luisterend netwerk. Wil je meer gemak, dan geef je ook meer data en controle uit handen. De keuze is aan jou — tot de volgende wekker je eraan herinnert.
https://www.aboutamazon.com/news/devices/new-alexa-devices-2026
https://www.aboutamazon.com/news/devices/echo-time-smart-alarm-clock
https://www.theverge.com/tech/1019626/amazon-alexa-plus-photo-digital-picture-frame-smart-speaker
https://www.engadget.com/2299183/alexa-home-map-visual-way-see-control-smart-home/

Apple doet eindelijk de toaster en koelkast in één apparaat
Jarenlang zei Apple nee tegen een touchscreen op de MacBook. Steve Jobs vond het in 2010 “ergonomisch verschrikkelijk”: je arm valt eraf als je lang op een scherm tikt. Tim Cook vergeleek hybride laptops met een toaster en een koelkast: het kan, maar het is geen goed idee. Nu komt  er toch een MacBook Pro met touch screen...

Wat is er veranderd?
Apple zegt dat de techniek eindelijk goed genoeg is. Het scherm is een tandem-OLED met extreme helderheid en contrast (PROLED XDR). Het scharnier is steviger zodat het scherm minder wiebelt, en de koeling houdt het scherm koeler. Software past menu’s en knoppen aan als je tikt. Je kunt scrollen, zoomen, slepen en zelfs muziek “spelen” op het scherm. Dynamic Island, bekend van de iPhone, komt ook naar de Mac.

Maar is het echt beter?
Je arm wil nog steeds niet omhoog blijven. Apple geeft zelf toe dat de Mac vooral voor toetsenbord en trackpad blijft. Touch is extra, niet de hoofdzaak. Het model begint rond de 2900 dollar – niet bepaald voor iedereen. Eerdere pogingen zoals de Touch Bar flopten omdat apps het niet goed ondersteunden. Microsoft deed dit al jaren, en Apple lachte erom.

De ironie
Apple wachtte tot de concurrentie het had uitgevogeld en presenteert het nu als hun eigen briljante idee. Handig voor creatievelingen die willen tekenen of 3D-modellen aanraken. Voor de meeste mensen blijft het een dure laptop waarbij je af en toe met je vinger op het scherm zit te prutsen. Of je er echt blij van wordt, of dat je arm na een uur protesteert, moet je zelf uitproberen. De toaster-koelkast is er eindelijk – maar of hij lekker smaakt, is nog de vraag.

Wat kost dit speeltje?
De nieuwe touchscreen-MacBook Pro begint bij zo’n 2900 dollar – bijna duizend meer dan een gewone MacBook Pro. Voor dat geld krijg je de OLED, de touch en de M5-chip. Of je daar blij van wordt terwijl je arm langzaam afsterft, is een andere vraag. Goedkopere modellen met touch? Die komen misschien later, als Apple ziet dat genoeg mensen deze dure versie kopen.
https://www.theverge.com/report/1022013/apple-touchscreen-macbook-pro-toaster-refrigerator
https://www.livemint.com/companies/news/apple-brings-touchscreen-to-macbook-pro-after-years-of-resistance-whats-changed-and-why-steve-jobs-opposed-it-11793279593896.html
https://www.apple.com/newsroom/2026/10/apple-unveils-groundbreaking-macbook-pro-with-proled-xdr-display/

Het oor wil ook wat! Audio op het Internet

Ons ASML: de Brabantse vrijbuiters die de chipwereld in hun greep kregen
BNR duikt na twee jaar onderzoek in ASML. Journalist Maxim van Mil (met Daniël Mol) neemt je mee achter de schermen van het Veldhovense bedrijf: van een lekkende bouwkeet en eigenwijze ingenieurs tot de maker van de meest complexe machine om computerchips te maken ter wereld. Acht afleveringen over geheimen, technologie en hoe Washington en Peking zich ermee bemoeien. Begrijpelijk, zonder elektrotechniekdiploma.

Waar luister je?
Niet alleen achter een betaalmuur. Via de BNR-app, Spotify, Apple Podcasts en andere podcast-apps. Je kunt hem dus gewoon in je favoriete app volgen (vaak via RSS of directe koppeling). Ook op YouTube staat een trailer/video. Wekelijks een nieuwe aflevering vanaf half oktober. Handig als je wilt weten waarom een Brabants bedrijf zo belangrijk is – en soms zo kwetsbaar.
https://www.bnr.nl/podcast/ons-asml
https://www.youtube.com/watch?v=dceq5-A8wOQ
https://open.spotify.com/show/0p0eWRKdOACFCmTqiRzjak

Split is terug: Thuis-actrice praat over scheidingen en een warme thuis
Sinds 28 oktober is het derde seizoen van de VRT-podcast Split te beluisteren op VRT MAX. Host is Apollonia Sterckx (Britt uit Thuis), die zelf opgroeide met gescheiden ouders. Ze was acht toen het gebeurde en vond het als kind niet altijd makkelijk om erover te praten.

In elke aflevering schuiven twee bekende jongeren aan. Ze vertellen open over co-ouderschap, het leven uit een koffer, feestdagen verdelen, vergeten tandenborstels en de zoektocht naar een plek die écht als thuis voelt. Onder meer Nina Black, Kobe Debie, Anna-Livia Smekens en Malik Moirene komen langs. Grote vragen (“bestaat er een goede scheiding?”) wisselen af met herkenbare, soms grappige momenten.

De reeks past bij De Warmste Week, die dit jaar draait om een warme thuis voor iedereen. Het is geen zware theorie, maar een eerlijk gesprek tussen leeftijdsgenoten. Als je zelf uit een gescheiden gezin komt, of gewoon wilt weten hoe dat voelt, is dit een fijne, toegankelijke luistertip.

Het slechte nieuws is: je kan deze podcast enkel beluisteren via de VRTMax app. Het goede nieuws: die app is gratis. Het slechte nieuws is dan weer dat de versplintering van podcasts over alle mogelijke media steeds verder gaat...
https://www.vrt.be/vrtmax/podcasts/vrt-max/s/split/

De nieuwe oogst

Is It Peanuts? Hoe groot is een schenking eigenlijk? Dit is een gratis online tool waarmee je checkt of een grote donatie of gift eigenlijk “peanuts” is vergeleken met iemands vermogen. Je zoekt een naam (of voert zelf een vermogen in), typt het bedrag van de gift (kortingen zoals 250k of 1.5M werken), en ziet direct welk percentage van het fortuin dat is – eventueel vergeleken met jouw eigen salaris of vermogen. Het is puur een rekenhulp om perspectief te geven, zonder account of kosten. [Taal: EN] https://isitpeanuts.com/

MyShishapedia: alles over de Shisha Dit is een gratis, interactieve website over de geschiedenis van de waterpijp (hookah/shisha), van de 16e eeuw tot nu. Je kunt er een “reis” maken langs 14 stops (van Perzië en India tot Berlijn), de onderdelen van een hookah (een andere naam voor shisha) bekijken, meer diepgaande hoofdstukken lezen, een virtueel museum bezoeken en culturele referenties ontdekken. Het werkt via knoppen, kaarten, swipen of pijltjestoetsen – alles in de browser, zonder kosten of account. [Taal: EN] https://myshishapedia.com/en/hookah-history/

Bastardica: lettertypes onorthodox mengen Bastardica is een gratis online tool waarmee je rare, gemixte lettertypen maakt door twee (of meer) fonts te combineren, uit te rekken of in te deuken. Je kiest een basislettertype en een “mix-in”-lettertype, past effecten toe en downloadt het resultaat als gewoon lettertypebestand (TTF, OTF of WOFF2). Alles gebeurt lokaal in je browser – er wordt niets geüpload – en je kunt er meteen mee experimenteren of zelfs alle Google Fonts erbij laden. Het is dus een speelse, gratis lettertype-mixer voor wie eens iets anders wil dan de standaard fonts. [Taal: EN] https://bastardica.mitpit.com/

BarHop: een kroegentocht plannen Dit is een gratis site die een kroegentocht voor je plant: je zet een pin op de kaart, kiest bars en krijgt meteen een lopende route plus een deellink die je vrienden kunnen openen zonder account. Het werkt simpel via de browser: zoek bars in de buurt, selecteer je stops en de site maakt de kortste wandelroute. Op de avond zelf kun je ook live zien waar iedereen is. Het is helemaal gratis en werkt ook in België. [Taal: EN] https://www.gobarhop.app/home

Shelf and Story: aanbevelingen voor boeken voor de kleintjes Deze webdienst bezorgt ouders elke zondag zes aanbevelingen voor boeken, aangepast aan de leeftijd van hun kind en hun interesses, van dinosaurussen, superhelden of alles met een hond in een verhaal. Je krijgt ook advies over de vraag of een boek een bepaald moeilijk thema behandelt, zoals verdriet of pesten. [Taal: EN] https://shelfandstory.com/?ref=DenseDiscovery-412

Boekstart: boeken voor kinderen Dit is een Nederlandstalig alternatief voor Shelf and Story: deze site is speciaal gericht op ouders met baby’s, dreumesen, peuters en kleuters (0-6 jaar). Je vindt er boekentips per leeftijd, voorleestips en ideeën om samen met boeken bezig te zijn. Heel praktisch en laagdrempelig. [Taal: NL] https://www.boekstart.nl/home.html

Kinderboeken: voor de kleintjes Gisteren hadden we het al over websites waar je boeken kan vinden voor kinderen - enerzijds om hen voor te lezen, maar anderzijds om hen ook mee te kunnen laten volgen op de pagina's, en zo zelf te leren lezen. Vandaag deze website, Kinderboeken, waar je kunt zoeken op leeftijd en onderwerp. Je vindt er ook boekentips en themalijsten. Je kunt er zelfs persoonlijk advies vragen, aan de kinderboekenexperts, om iets te adviseren dat past bij de interesses van je kind. [Taal: NL] https://kinderboeken.nl

Boekenzoeker: tips voor kinderboeken In het rijtje van sites die jou kunnen helpen om een aantrekkelijk boek te vinden voor je kind, kan deze website je wel op weg zetten. Je vindt er tips voor kinderen van elke leeftijd. Je hebt verschillende keuzemogelijkheden, zelfs voor boeken die oorspronkelijk in het Nederlands geschreven zijn. [Taal: NL] https://www.boekenzoeker.be

Pure Street Photography: de genomineerden Deze award werd in het leven geroepen om fotografen te bekronen die gewone dagelijkse momenten kunnen omvormen naar blijvende visuele verhalen. Uit de 1.582 inzendingen uit 50 landen werden 158 finalisten gekozen, en 8 winnende fotografen. Hun werk kan je hier bekijken. [Taal: EN] https://www.purestreetphotography.com/street-photography-awards-2026

Tiny Little Office: simpel online werken Tiny Little Office (of Piepklein Kantoortje in het Nederlands) is een gratis, open-source kantoorsuite in je browser. Je maakt er tekst, spreadsheets, presentaties, diagrammen, kalenders en meer mee, zonder account of registratie. Het bijzondere is dat het hele document in de URL zit: de link is het bestand. Niets wordt op een server opgeslagen (tenzij je zelf een optionele shortener gebruikt), dus je deelt het gewoon door de link te sturen. Ideaal voor kleine, snelle of privacygevoelige documenten, maar niet geschikt voor grote bestanden of realtime samenwerken. De site ondersteunt meerdere talen (waaronder Nederlands). De taal wordt ingesteld via de ?lang=-parameter en via een menu op de site zelf. Zodra je de Nederlandse versie kiest, heet het “Piepklein Kantoortje” en schakelt de interface over. https://tinylittleoffice.com/?lang=nl

W I K I P E D I A     Een selectie van nieuwe en actuele bijdragen in        de Nederlandstalige versie van Wikpedia

Bij de collega's

ALGEMEEN DAGBLAD
https://www.ad.nl/tech
Grootste cryptohack ooit: ‘Eén gehackte laptop leidde tot een roof van miljarden’
De grootste cryptodiefstal ooit: vannacht maakten hackers via handelsplatform Binance voor miljarden euro's aan cryptomunten buit. Het zou allemaal zijn begonnen met één gehackte laptop. Wie zitten hierachter, en moeten investeerders zich zorgen maken? Techverslaggever Jelmer Luimstra legt het uit.
https://www.ad.nl/tech/grootste-cryptohack-ooit-een-gehackte-laptop-leidde-tot-een-roof-van-miljarden~ab845856/

 

COMPUTERTAAL
http://www.computertaal.info
ArtCraft: Adobe Creative Suite en Ms Office alternatieven
AI is er en blijft er, of je dat nu leuk vindt of niet. AI laat je toe om te programmeren, zonder dat je zelf veel moet doen (al raad ik je toch aan om pas te programmeren wanneer je weet waarmee je bezig bent). Nu heeft iemand naar de Adobe producten gekeken. En naar de Office suite van Microsoft. Hij maakte de toepassingen van beide bedrijven na.
https://computertaal.info/2026/10/29/artcraft-adobe-creative-suite-en-ms-office-alternatieven/



 

TWEAKERS NET
http://www.tweakers.net
Britse inlichtingendienst is duizenden gevoelige opslagapparaten kwijt
De Britse inlichtingendienst GCHQ is duizenden opslagapparaten kwijt waarop mogelijk gevoelig materiaal staat. Apparaten zoals USB-sticks, sd-kaartjes en externe ssd's zijn spoorloos, zegt een toezichthouder.
https://tweakers.net/nieuws/253950/britse-inlichtingendienst-is-duizenden-gevoelige-opslagapparaten-kwijt.html

DATANEWS

De zaak Tee en Tee Tips en trucs voor de PC/Internaut

Weg met die AI-samenvattingen van Google Google duwt AI-overzichten boven je zoekresultaten. Handig? Soms. Meestal gewoon storend geklets waar je langs moet scrollen. Google zelf laat je ze niet uitzetten (te belangrijk voor hun business), maar je kunt ze wel omzeilen. Snelste oplossing (zonder extra’s): Zoek zoals altijd en klik daarna op Web (of via Meer). Je krijgt alleen gewone links, zonder AI-verhaal. Permanent via uBlock Origin (aanrader): 1. Installeer uBlock Origin (beste in Firefox). 2. Ga naar Dashboard → Mijn filters. 3. Plak: google.com##.hdzaWe en pas toe. 4. Wil je meer? Voeg Stevo’s AI Blocklist of de HUGE AI Blocklist toe via Filterlijsten → Importeren. Klaar. Minder AI-ruis, meer echte links. (En ja, Google zal dit ooit wel weer “fixen”.) Let op: De volledige versie werkt het best in Firefox (en Brave). In Chrome is alleen uBlock Origin Lite beschikbaar vanwege Manifest V3-beperkingen. https://ublockorigin.com https://addons.mozilla.org/en-US/firefox/addon/ublock-origin/  https://github.com/gorhill/uBlock

Van alles halen, (bijna) niets betalen...

GitHub Desktop: voor ontwikkelaars Dit is een gratis, open-source grafische gebruikersinterface voor Git en GitHub. Het maakt het beheren van code-repositories eenvoudiger door taken als klonen, committen, branchen, pull requests en het bekijken van diffs visueel te tonen, zonder dat je de commandoregel hoeft te gebruiken. Het is beschikbaar voor Windows 10 (64-bit) of nieuwer (inclusief Windows 11) en macOS 12.0 of nieuwer; Linux wordt officieel niet ondersteund (wel community-forks). Je logt in met je GitHub-account, waarna je repositories kunt klonen, aanmaken of toevoegen. De app toont in de linkerzijbalk de gewijzigde bestanden (Changes) en de commit-geschiedenis (History). Je selecteert welke wijzigingen je wilt meenemen, schrijft een commit-bericht en klikt op “Commit”; daarna push je de wijzigingen naar GitHub. Diffs worden duidelijk weergegeven (groen voor toevoegingen, rood voor verwijderingen) en je kunt eenvoudig branches aanmaken of wisselen via een dropdown. De software werkt samen met je favoriete code-editor: je bewerkt bestanden extern, GitHub Desktop detecteert de wijzigingen automatisch en je rondt de Git-workflow in de app af. Het ondersteunt ook co-auteurs bij commits, het bekijken en aanmaken van pull requests, en conflictresolutie, allemaal in een overzichtelijke interface die beginners en ervaren gebruikers helpt productiever te werken met GitHub. https://www.chip.de/download/office-produktivitaet-finanzen/github-desktop_1d788bde-82a1-4d2f-905f-b1559b142d45.html https://github.com/

Pencil2D: de ouderwetse manier, met een twist Dit is een gratis, open-source programma om eenvoudige 2D-animaties te maken, zoals traditionele tekenfilms met de hand. Het is beschikbaar voor Windows, macOS, Linux en FreeBSD, en je mag het zelfs commercieel gebruiken zonder te betalen. Je tekent frames na elkaar, schakelt soepel tussen raster- (pixel) en vectortekeningen, en gebruikt handige tools zoals onion-skinning (waarbij je de vorige en volgende frames vaag ziet) en keyframes om beweging te creëren. De interface is licht en overzichtelijk, zodat je vooral bezig bent met tekenen en animeren in plaats van met ingewikkelde knoppen. Je kunt de software aanpassen en werkt met lagen voor schetsen, inkleuren en effecten. Omdat het open source is, wordt het voortdurend verbeterd door een community. Het is ideaal voor beginners of iedereen die zonder dure software klassieke 2D-animaties wil maken. https://www.chip.de/download/multimedia-kreativtools/pencil2d_628a861e-2f84-4246-872c-4da9fbd560b4.html https://www.pencil2d.org/

Purge for Mac: grote kuis op je Mac Dit is een gratis, open-source programma dat je Mac opruimt. Het vindt onnodige bestanden zoals caches, logs, oude installers en overblijfselen van verwijderde apps, en verplaatst die naar de prullenbak zodat je ze nog kunt terughalen. Het is alleen beschikbaar voor macOS 13 en nieuwer, en volledig gratis – geen abonnement of betaalde versie. Hoe het werkt Purge scant je Mac op bekende “rommel” die veilig weg kan. Het gebruikt een vaste lijst van veilige items (zoals app-caches en Xcode-data) en toont alleen wat het herkent. Onbekende bestanden laat het met rust. Grote bestanden of apps verwijder je alleen na jouw bevestiging. Standaard gaan de gevonden bestanden naar de prullenbak. Pas als je de prullenbak leegt, komt er echt ruimte vrij. Een paar uitzonderingen (zoals oude Time Machine-snapshots of iOS-simulators) worden direct verwijderd. Je kunt ook een schema instellen voor automatische opruimbeurten, maar dat staat standaard uit. Het programma is open source, verzamelt geen data en sluit zichzelf af als je het venster sluit. Zo houdt het zichzelf beperkt en veilig. https://purgemac.com/?ref=DenseDiscovery-412

Your Bulletin: een persoonlijke pagina Dit is een webdienst en iOS-app die al jouw bookmarks omvormt tot een fiche, met een afbeelding en titel, en die allemaal op een persoonlijke pagina verzamelt die je dan kan omvormen tot lijstjes, zoals je favoriete restaurants, handige digitale tools om uit te proberen. Je kan de bookmarks opslaan vanop de deelpagina van je iPhone, of via een extensie voor je browser, of door links te verzenden via WhatsApp. https://www.yourbulletin.com/

LM Studio: draai AI op je eigen computer LM Studio is een gratis desktop-app waarmee je open AI-taalmodellen (zoals Llama of Mistral) lokaal op je eigen computer kunt draaien, zonder internet of cloud. Je kunt er chatten, documenten analyseren, modellen vergelijken en sinds kort ook de Bionic-agent gebruiken voor code en taken – alles blijft privé op je apparaat. Het is beschikbaar voor Windows, macOS (vooral Apple Silicon) en Linux. De lokale functionaliteit is volledig gratis (ook voor werkgebruik); er zijn alleen optionele betaalde cloud-opties. https://lmstudio.ai/ https://www.chip.de/download/browser-kommunikation-online-tools/lm-studio_9b911120-02b7-4cec-bd36-42f671b61638.html https://lmstudio.ai/²

(Deze tips voor share- en freeware zijn afkomstig van verschillende sites, o.a. Freewareweb, Lockergnome, ZDNet, PCWorld, en andere.